Hoe is de tijdsmeting ontstaan?

Tijd is belangrijk in ons dagelijks bestaan. De moderne mens benut zijn dag vaak tot op de minuut en het uurwerk speelt daarbij een cruciale rol.

Het woord horloge komt van het Latijnse 'horologium' dat letterlijk 'tijdzeggen' betekent. De oudste techniek die de mens toepaste om het verloop van de tijd te meten, was het plaatsen van een stok in de grond. Door de beweging van de aarde rond de zon verschoof de schaduw van de stok en zo diende deze als de wijzer van een primitieve klok. Dergelijke zonnewijzers bleven in allerlei variaties eeuwenlang in gebruik. Zo vormden later ook waterklokken, zandlopers en kaarsen tijdsaanduidingen. In de Middeleeuwen verschenen de eerste mechanische klokken. Berichten over de eerste polsuurwerken dateren van 1571. Toen kreeg Koningin Elizabeth I van Engeland een uurwerk cadeau, een hoogst exclusief en kostbaar geschenk, dat echter nauwelijks accuraat werkte.



Het vak van uurwerkmaker kwam echt tot bloei in de Gouden Eeuw, omdat zeevaart en astronomie behoefte hadden aan een nauwkeurige tijdsmeting. In de achttiende eeuw werd het zakuurwerk een gewild sieraad voor mannen. De uurwerken uit deze periode waren versierd met taferelen of Bijbelse voorstellingen en werden nog opgewonden met een sleutel. Halverwege de negentiende eeuw verschenen er echter uurwerken op de markt waarvan het uurwerk met een knopje - de kroon - kon worden opgewonden.


Het polsuurwerk is dan ook een relatieve nieuwkomer en is pas in de loop van de twintigste eeuw ingeburgerd. De komst van het kwartsuurwerk in de jaren zeventig veroorzaakte bovendien een revolutionaire omwenteling in de geschiedenis van het uurwerk. Niet alleen werkte het uurwerk heel eenvoudig door het gebruik van een batterij, het werkte ook heel nauwkeurig met een afwijking van maximaal een paar seconden per maand.

Vandaag is het vakmanschap waarmee uurwerken vervaardigd worden tot ongekende hoogte gestegen. Moderne uurwerken kunnen daarenboven vaak veel meer dan alleen de tijd aangeven; ze kunnen hun eigenaar herinneren aan een afspraak, fungeren als wekker, vermelden bijvoorbeeld datum en maanstand en kunnen in sommige gevallen zelfs de hartslag van hun drager in de gaten houden. En al deze bijzondere eigenschappen worden door ontwerpers telkens weer gevat in hoogstandjes van vormgeving, zodat uw uurwerk behalve zeer praktisch ook nog heel mooi is!