Wat maakt een uurwerk waterdicht?

Een uurwerk is een mechanisch, en vandaag de dag ook grotendeels elektronisch voorwerp. En zoals het geval is voor alle elektronica zijn vocht en water de grootste vijanden! Daarom is het bij aankoop heel belangrijk om de waterdichtheidsgraad na te gaan, opdat het uurwerk niet gebruikt zou worden in omstandigheden waarvoor het niet geschikt is. Dankzij het succes van sportieve uurwerken is waterdichtheid bovendien een zo vanzelfsprekend begrip geworden dat wij er dikwijls al van uit gaan dat een uurwerk waterdicht is. Niets is echter minder waar.


Wat maakt een uurwerk waterdicht ?


Er zijn verschillende elementen die bijdragen tot de waterdichtheid van een uurwerk. Als u er even bij stilstaat, is het evident dat alle openingen goed moeten worden afgedicht. Het afdichten van spleten tussen glas en kast, tussen kast en kastbodem en van alle openingen (kroon en drukknoppen bij bijvoorbeeld chrono's) moet gebeuren via dichtingen uit rubber, nylon of Teflon. Ze vormen een waterdichte verzegeling op plaatsen waar water zou kunnen insijpelen.

De dikte van het materiaal van de kast vormt echter een even belangrijke factor in het bepalen of een uurwerk onder water mag gedragen worden. De kast moet immers stevig genoeg zijn om onder water aan de druk te weerstaan, zonder ineengedrukt te worden. Maar ook het glas moet dikker zijn naarmate het uurwerk aan een grotere diepte moet weerstaan. Voor een écht duikersuurwerk (waterdicht tot 20 atm en meer) zijn geschroefde kronen nog steeds aanbevolen. Uiteraard moet de kroon dichtgeschroefd worden vooraleer in het water te gaan. De dichtgeschroefde kroon sluit de kast vervolgens perfect af van mogelijke waterinsijpeling (op voorwaarde dat de dichtingsring nog in goede staat is).

De kast, kroon en drukknoppen moeten dus in goede staat zijn. Vandaar dat men sportieve modellen uit roestvrij staal of titanium vervaardigt. Messing is géén ideaal materiaal, omdat het kan ingevreten worden door transpiratiezouten die gaatjes maken in het metaal.

Voor uurwerken getest op een waterdichtheid tot 10 atm gebruikt men in de regel dubbele en driedubbele dichtingsringen. Vandaar dat geschroefde kronen voor uurwerken tot 10 atm getest niet meer noodzakelijk zijn.

Hoe wordt waterdichtheid uitgedrukt ?


In de uurwerkbranche heeft men recentelijk beslist voortaan de uitdrukking bar of ATM te gebruiken in relatie met de waterdichtheid: waterresistent tot 3 - 5 - 10 ATM enz. ATM staat voor atmosfeer. Het getal ervoor duidt de atmosferische drukweerstand aan. Een uurwerk waarop “water resistance 10 atm ” staat, werd dus getest op een druk van 10 kilogram per cm2. Een ander woord voor ATM is “bar”. (1 bar = 10 meter waterdruk = 1 kg per cm2).

De verschillende gradaties van waterdichtheid uitgedrukt in atmosferische druk zijn enkel een theoretische aanduiding. Ze verwijzen naar de maximale diepte tot waar een uurwerk waterdicht blijft in perfect bewegingsloze toestand. Dit is echter een labo-toestand: zowel het uurwerk als het water verkeren in een stabiele toestand. Deze toestand wordt natuurlijk nooit bereikt in realiteit en zeker niet bij het zwemmen of het duiken, de beweging van de arm door het water verhoogt immers de druk op het uurwerk enorm. Het uurwerk mag bijgevolg niet gedragen worden op dieptes die in labo-testmachines gemeten worden.

Wat zijn de verschillende gradaties van waterdichtheid ?


Op de bodem van sommige uurwerken vinden wij de inscriptie ‘showerproof', ‘water-sealed' of ‘waterproof'. Deze inscriptie garandeert nooit absolute waterdichtheid, maar indien de dichtingen in goede staat zijn, kunnen zij vermijden dat occasioneel contact met water meteen grote schade toebrengt.

Uurwerken met het laagste niveau van waterdichtheid zijn gelabeld ‘water resistant 3 atm’. Daarop volgen de graden: water resistant 5 atm, 10 atm of 20 atm. Deze inscripties hebben volgende betekenis:


  • 3 atm : oppervlakkig contact met water mag (ook douchen) 
  • 5 atm : zwemmen mag, maar niet duiken 
  • 10 atm : geschikt voor watersporten, behalve duiken 
  • 20 atm : geschikt voor diepzeeduiken


Hou wel steeds in het achterhoofd dat de diepte vermeld op de uurwerkkast het resultaat is van laboratoriumtesten in perfecte condities.

Waardoor kan de waterdichtheid in het gedrang gebracht worden ?

Het glas en de glasrand moeten in perfecte staat zijn : géén barsten, gaatjes of stukjes uit het glas. Een gebroken glas kan leiden tot waterschade !
De bodem van het uurwerk moet goed op de kast zitten : een schroefbodem of drukbodem moet vakkundig op de kast worden aangebracht.
De kroon en/of drukknoppen moeten aanwezig zijn en goed gecentreerd in de gaten zitten. Indien bij een slag of een val de kroon of de drukknoppen geraakt worden, kunnen deze schuin komen te zitten of afbreken. Zodra het gaatje niet meer precies wordt afgedicht, is waterschade mogelijk.
Alle dichtingen moeten in goede staat zijn : rond het glas, in de bodem en rond alle knoppen en drukknoppen moeten de dichtingen flexibel genoeg zijn om temperatuurschommelingen en chemische producten te weerstaan.
 Vermijd enorme temperatuurschommelingen: ga je van een warme plaats naar vrieskasttemperaturen, dan kan er condensatie ontstaan, die schade kan berokkenen. Ga niet van het hete strand plots in koud water. De dichtingen zullen uitgezet zijn in de hitte en krimpen plots bij contact met koude. Gebeurt dit te snel, dan is er kans dat het water vlugger binnensijpelt dan de reactiesnelheid van de dichtingen.
 Chemische producten en zout water tasten de kwaliteit en duurzaamheid van de dichtingen ook enorm aan. Maar ook chloorhoudend water, parfum, haarlak, enz. kunnen niet alleen de dichtingen besmeuren en aantasten, maar ook de afwerking van uw uurwerk (plakgoud, palladium, enz.) degraderen.